Knowledge Archive / Source Archive / Poetic Edda · Heroic poems

Helgakviða Hundingsbana önnur – The Second Lay of Helgi Hundingsbane

Helgakviða Hundingsbana önnur · 51 stanzas · HH II

A second version of the Helgi legend, closely bound up with prose, telling of Helgi's death and his return at night from the burial mound to Sigrún. Guðni Jónsson prints it as ‘Völsungakviða in forna’. Preserved in the Codex Regius of the Poetic Edda (GKS 2365 4to, c. 1270).

Transmission and text basis

Old Norse text after Guðni Jónsson's edition (Eddukvæði), digitised by heimskringla.no. German after Karl Simrock, Die Edda (1851; 6th ed. 1876, Wikisource). English after Henry Adams Bellows, The Poetic Edda (1923). All are in the public domain.

Reading edition (stanzas side by side) · PDF · All Eddic poems at a glance

Old NorseGermanEnglish
Sigmundr konungr Völsungsson átti Borghildi af Brálundi. Þau hétu son sinn Helga ok eftir Helga Hjörvarðssyni. Helga fóstraði Hagall. Hundingr hét ríkr konungr. Við hann er Hundland kennt. Hann var hermaðr mikill ok átti marga sonu, þá er í hernaði váru. Ófriðr ok dylgjur váru á milli þeira Hundings konungs ok Sigmundar konungs. Drápu hvárir annarra frændr. Sigmundr konungr ok hans ættmenn hétu Völsungar ok Ylfingar. Helgi fór ok njósnaði til hirðar Hundings konungs á laun. Hemingr, son Hundings konungs, var heima. En er Helgi fór í brott, þá hitti hann hjarðarsvein ok kvað:

König Sigmund, Wölsungs Sohn, hatte Borghilden von Bralundr zur Frau. Sie nannten ihren Sohn Helgi und zwar nach Helgi, Hiörwards Sohne. Den Helgi erzog Hagal. Hunding hieß ein mächtiger König; nach ihm ist Hundland genannt. Er war ein großer Kriegsmann und hatte viel Söhne, die bei der Heerfahrt waren. Unfriede und Feindschaft war zwischen den Königen Hunding und Sigmund: sie erschlugen einander die Freunde. König Sigmund und seine Nachkommen hießen Wölsungen und Ülfinge (Wölfinge). Helgi fuhr aus und spähte insgeheim an Hundings Hofe. Häming, König Hundings Sohn, war daheim. Als aber Helgi fortzog, begegnete er einem Hirtenbuben und sprach:

Karl Simrock (1851, ed. 1876)

King Sigmund, the son of Volsung, had as wife Borghild, from Bralund. They named their son Helgi, after Helgi Hjorvarthsson; Hagal was Helgi's foster-father. Hunding was the name of a powerful king, and Hundland is named from him. He was a mighty warrior, and had many sons with him on his campaigns. There was enmity and strife between these two, King Hunding and King Sigmund, and each slew the other's kinsmen. King Sigmund and his family were called Volsungs and Ylfings. Helgi went as a spy to the home of King Hunding in disguise. Hæming, a son of King Hunding's, was at home. When Helgi went forth, then he met a young herdsman, and said:

Henry Adams Bellows (1923)
1
"Segðu Hemingi
at Helgi man,
hvern i brynju
bragnar felldu;
ér ulf gráan
inni höfðuð,
þar er Hamal hugði
Hundingr konungr."

Sag du dem Häming, daß es Helgi war,
Den in das Eisenhemd Männer hüllten,
Den ihr im Hause wolfsgrau hattet,
Als ihn für Hamal Hunding ansah.

“Say to Hæming that Helgi knows
Whom the heroes in armor hid;
A gray wolf had they within their hall,
Whom King Hunding Hamal thought.”

Hamall hét son Hagals. Hundingr konungr sendi menn til Hagals at leita Helga, en Helgi mátti eigi forðast annan veg en tók klæði ambáttar ok gekk at mala. Þeir leituðu ok fundu eigi Helga. Þá kvað Blindr inn bölvísi:

Hamal hieß der Sohn Hagals. König Hunding sandte Männer zu Hagal, den Helgi zu suchen, und Helgi, da er nicht anders entrinnen konnte, zog die Kleider einer Magd an und ging in die Mühle. Sie suchten den Helgi und fanden ihn nicht. Da sprach Blindr, der unheilvolle:

Hamal was the name of Hagal's son. King Hunding sent men to Hagal to seek Helgi, and Helgi could not save himself in any other way, so he put on the clothes of a bond-woman and set to work at the mill. They sought Helgi but found him not. Then Blind spake out, the evil-minded:

2
"Hvöss eru augu
í Hagals þýju;
er-a þat karls ætt,
er á kvernum stendr;
steinar rifna
stökk lúðr fyrir.

„Scharf sind die Augen der Schaffnerin Hagals,
Nicht gemeinen Mannes Kind steht an der Mühle:
Die Steine brechen, die Mühle zerspringt.

“Of Hagal's bond-woman bright are the eyes;
Yon comes not of churls who stands at the quern;
The millstones break, the boards are shattered.

3
Nú hefir hörð dæmi
hildingr þegit,
er vísi skal
valbygg mala;
heldr er sæmri
hendi þeiri
meðalkafli
en möndultré."

Ein hartes Looß hat der Held ergriffen,
Da hier ein König Gerste malen muß.
Beßer stünde so starker Hand wohl
Des Schwertes Griff als die Mandelstange.“

The hero has a doom full hard,
That barley now he needs must grind;
Better befits his hand to feel
The hilt of the sword than the millstone's handle.”

Hagall svaraði ok kvað:

Hagal antwortete und sprach:

Hagal answered and said:

4
"Þat er lítil vá,
þótt lúðr þrumi
er mær konungs
möndul hrærir;
hon skævaði
skýjum efri
ok vega þorði
sem víkingar,
áðr hana Helgi
höftu gerði;
systir er hon þeira
Sigars ok Högna;
því hefir ötul augu
Ylfinga man."

Das muß nicht wundern wenn die Mühle dröhnt,
Da eine Königsmaid die Mandel rührt.
Höher schwebte sie sonst als Wolken,
Die gleich Wikingen wagte des Kampfs zu walten
Bevor sie Helgi geführt zur Haft.
Die Schwester ist sie Sigars und Högnis:
Drum hat scharfe Augen der Ülfinge Magd.

“Small is the wonder if boards are splintered
By a monarch's daughter the mill is turned;
Once through clouds she was wont to ride,
And battles fought like fighting men,
[Till Helgi a captive held her fast;
Sister she is of Sigar and Hogni,
Thus bright are the eyes of the Ylfings' maid.]”

Undan komst Helgi ok fór á herskip. Hann felldi Hunding konung ok var síðan kallaðr Helgi Hundingsbani. Hann lá með her sinn í Brunavágum ok hafði þar strandhögg ok átu þar hrátt. Högni hét konungr. Hans dóttir var Sigrún. Hon var valkyrja ok reið loft ok lög. Hon var Sváfa endrborin. Sigrún reið at skipum Helga ok kvað:

Helgi entkam und fuhr auf Kriegsschiffen. Er fällte König Hunding und hieß nun Helgi der Hundingstödter. Er lag mit seinem Heere in Brunawagir, ließ am Strand das Vieh zusammen treiben und aß rohes Fleisch mit den Helden. Högni hieß ein König; dessen Tochter war Sigrun. Sie war Walküre und ritt Luft und Meer. Sie war die wiedergeborene Swawa. Sigrun ritt zu Helgis Schiffen und sprach:

Helgi escaped and went to a fighting ship. He slew King Hunding, and thenceforth was called Helgi Hundingsbane. He lay with his host in Brunavagar, and they had there a strand-slaughtering, and ate the flesh raw. Hogni was the name of a king. His daughter was Sigrun; she was a Valkyrie and rode air and water; she was Svava reborn. Sigrun rode to Helgi's ship and said:

5
"Hverir láta fljóta
fley við bakka?
Hvar, hermegir,
heima eiguð?
Hvers bíðið ér
í Brunavágum?
Hvert lystir yðr
leið at kanna?"

Wer läßt die Flotte fließen zum Strande?
Wo habt ihr Helden eure Heimat?
Worauf wartet ihr in Brunawagir?
Wohin gelüstet euch die Fahrt zu lenken?

“Who rules the ship by the shore so steep?
Where is the home ye warriors have?
Why do ye bide in Brunavagar,
Or what the way that ye wish to try?”

Helgi kvað:

Helgi.

No translation is available in this language for this passage.

6
"Hagall lætr fljóta
fley við bakka,
eigum heima
í Hléseyju,
bíðum byrjar
í Brunavágum,
austr lystir oss
leið at kanna."

Hamal läßt die Flotte fließen zum Strande;
In Hlesey haben wir unsre Heimat.
Fahrwind erwarten wir in Brunawagir;
Östlich gelüstet uns die Fahrt zu lenken.

“Hamal's the ship by the shore so steep,
Our home in Hlesey do we have;
For fair wind bide we in Brunavagar,
Eastward the way that we wish to try.”

Sigrún kvað:

Sigrun.

No translation is available in this language for this passage.

7
"Hvar hefir þú, hilmir,
hildi vakða
eða gögl alin
Gunnar systra?
Hví er brynja þín
blóði stokkin?
Hví skal und hjalmum
hrátt kjöt eta?"

Wo hast du, König, Kampf erweckt,
Wo die Vögel der Kriegsschwestern gefüttert?
Wie ist dir mit Blut die Brünne bespritzt!
Unter Helmen eßt ihr ungesottnes Fleisch.

“Where hast thou, warrior, battle wakened,
Or gorged the birds of the sisters of Guth?
Why is thy byrnie spattered with blood,
Why helmed dost feast on food uncooked?”

Helgi kvað:

Helgi.

No translation is available in this language for this passage.

8
"Þat vann næst nýs
niðr Ylfinga
fyr vestan ver,
ef þik vita lystir,
er ek björnu tók
í Bragalundi
ok ætt ara
oddum saddak.

Das übt’ ich zujüngst, ein Ülfingensohn,
Westlich dem Meer, wenn dichs zu wißen lüstet,
Daß ich Bären jagte in Bragalundr
Und mit Spießen sättigte der Aare Geschlecht.

“Latest of all, the Ylfings' son
On the western sea, if know thou wilt,
Captured bears in Bragalund,
And fed the eagles with edge of sword.

9
Nú er sagt, mær,
hvaðan sakar gerðusk,
því var á legi mér
lítt steikt etit."

Nun weist du, Maid, warum es geschieht:
Drum ist selten gekochte Kost hier am Meer.

Now is it shown why our shirts are bloody,
And little our food with fire is cooked.”

Sigrún kvað:

Sigrun.

No translation is available in this language for this passage.

10
"Víg lýsir þú,
varð fyr Helga
Hundingr konungr
hníga at velli;
bar sókn saman,
er sefa hefnduð
ok busti blóð
á brimis eggjar."

Du zielst auf Kampf; von Helgi bezwungen
Sank Hunding im Kampf auch, der König, aufs Feld.
Ein Kampf auch wars, da ihr Verwandte rächtet,
Und die Schneiden bespritztet der Schwerter mit Blut.

“Of battle thou tellest, and there was bent
Hunding the king before Helgi down;
There was carnage when thou didst avenge thy kin,
And blood flowed fast on the blade of the sword.”

Helgi kvað:

Helgi.

No translation is available in this language for this passage.

11
"Hvat vissir þú,
at þeir séim,
snót svinnhuguð,
er sefa hefndum?
Margir ro hvassir
hildings synir
ok ámunir
ossum niðjum."

Wie magst du wißen, daß die es waren,
Vielkluge Frau, die ihre Freunde rächten?
Tapfer im Kampf sind der Krieger viel,
Der Feindschaft voll auch unsern Freunden.

“How didst thou know that now our kin,
Maiden wise, we have well avenged?
Many there are of the sons of the mighty
Who share alike our lofty race.”

Sigrún kvað:

Sigrun.

No translation is available in this language for this passage.

12
"Vark-a ek fjarri,
folks oddviti,
gær á morgun
grams aldrlokum,
þó tel ek slægjan
Sigmundar bur,
er í valrúnum
vígspjöll segir.

Ich war nicht fern, Führer des Schlachtkeils,
Da mancher Held durch Mich dir hinsank.
Doch nenn ich dich schlau, Sigmunds Erbe,
Daß du in Kampfrunen kündest die Schlacht.

“Not far was I from the lord of the folk,
Yester morn, when the monarch was slain;
Though crafty the son of Sigmund, methinks,
When he speaks of the fight in slaughter-runes.

13
Leit ek þik um sinn
fyrr á langskipum,
þá er þú byggðir
blóðga stafna
ok úrsvalar
unnir léku;
nú vill dyljask
döglingr fyr mér,
en Högna mær
Helga kennir."

Ich sah dich fahren vorn auf dem Langschiff,
Da du standest auf dem blutgen Steven
Von urkalten Wellen umspielt.
Nun will sich hehlen der Held vor mir;
Aber Högnis Maid kennt ihren Mann.

On the long-ship once I saw thee well,
When in the blood-stained bow thou wast,
[And round thee icy waves were raging;]
Now would the hero hide from me,
But to Hogni's daughter is Helgi known.”

Granmarr hét ríkr konungr, er bjó at Svarinshaugi. Hann átti marga sonu: Höðbroddr, annarr Guðmundr, þriði Starkaðr. Höðbroddr var í konungastefnu. Hann fastnaði sér Sigrúnu Högnadóttur. En er hon spyrr þat, þá reið hon með valkyrjur um loft ok um lög at leita Helga. Helgi var þá at Logafjöllum ok hafði barizt við Hundings sonu. Þar felldi hann þá Álf ok Eyjólf, Hjörvarð ok Hervarð, ok var hann allvígmóðr ok sat undir Arasteini. Þar hitti Sigrún hann ok rann á háls honum ok kyssti hann ok sagði honum erindi sitt, svá sem segir í Völsungakviðu inni fornu:

Granmar hieß ein mächtiger König, der zu Swarinshügel saß. Er hatte viel Söhne: Einer hieß Hödbroddr, der andere Gudmund, der dritte Starkadr. Hödbroddr war in einer Königsversammlung und ließ sich Sigrun, Högnis Tochter, verloben. Als sie das hörte, ritt sie fort mit Walküren durch Luft und Meer und suchte Helgi. Helgi war da auf Logafiöll und hatte mit Hundings Söhnen gekämpft: da fällte er Alf und Eyolf, Hiörward und Herward, und war nun ganz kampfmüde und saß unterm Aarstein. Da fand ihn Sigrun und fiel ihm um den Hals und küsste ihn und sagte ihm ihr Gesuch, wie es im alten Wölsungenliede gemeldet ist.

Granmar was the name of a mighty king, who dwelt at Svarin's hill. He had many sons; one was named Hothbrodd, another Gothmund, a third Starkath. Hothbrodd was in a kings' meeting, and he won the promise of having Sigrun, Hogni's daughter, for his wife. But when she heard this, she rode with the Valkyries over air and sea to seek Helgi. Helgi was then at Logafjoll, and had fought with Hunding's sons; there he killed Alf and Eyolf, Hjorvarth and Hervarth. He was all weary with battle, and sat under the eagle-stone. There Sigrun found him, and ran to throw her arms about his neck, and kissed him, and told him her tidings, as is set forth in the old Volsung lay:

14
Sótti Sigrún
sikling glaðan,
heim nam hon Helga
hönd at sækja,
kyssti ok kvaddi
konung und hjalmi;
þá varð hilmi
hugr á vífi.

Sigrun suchte den freudigen Sieger;
Helgis Hand zog sie ans Herz,
Grüßte und küsste den König unterm Helme.
Da ward der Fürst der Jungfrau gewogen,

Sigrun the joyful chieftain sought,
Forthwith Helgi's hand she took;
She greeted the hero helmed and kissed him,
The warrior's heart to the woman turned.

15
Fyrr lézk hon unna
af öllum hug
syni Sigmundar
en hon sét hafði.

Die längst schon hold war von ganzem Herzen
Dem Sohne Sigmunds eh er sie gesehn.

“Long with all my heart I loved
Sigmund's son ere ever I saw him.

Sigrún kvað:

No translation is available in this language for this passage.

No translation is available in this language for this passage.

16
"Var ek Höðbroddi
í her föstnuð,
en jöfur annan
eiga vildak;
þó sjámk, fylkir,
frænda reiði,
hefi ek míns föður
munráð brotit."

„Dem Hödbroddr ward ich vor dem Heere verlobt;
Doch einen Andern zur Ehe wollt ich.
Nun fürcht ich, Fürst, der Freunde Zorn:
Den alten Wunsch vereitelt ich dem Vater.“

At the meeting to Hothbrodd mated I was,
But another hero I fain would have;
Though, king, the wrath of my kin I fear,
Since I broke my father's fairest wish.”

17
Nam-a Högna mær
of hug mæla,
hafa kvaðsk hon Helga
hylli skyldu.

Nicht wider ihr Herz sprach Högnis Tochter:
Helgis Huld, sprach sie, müße sie haben.

From her heart the daughter of Hogni spake,
Dear was Helgi, she said, to her;

Helgi kvað:

Helgi.

No translation is available in this language for this passage.

18
"Hirð eigi þú
Högna reiði
né illan hug
ættar þinnar.
Þú skalt, mær ung,
at mér lifa;
ætt áttu, in góða,
er ek eigi sjámk."

Hege nicht Furcht vor Högnis Zorn
Noch dem Unwillen deiner Verwandten.
Du sollst, junge Maid, mit Mir nun leben:
Du bist edler Abkunft, das ist mir gewiss.

“Fear not ever Hogni's anger,
Nor yet thy kinsmen's cruel wrath;
Maiden, thou with me shalt live,
Thy kindred, fair one, I shall not fear.”

Helgi samnaði þá miklum skipaher ok fór til Frekasteins, ok fengu í hafi ofviðri mannhætt. Þá kómu leiftr yfir þá, ok stóðu geislar í skipin. Þeir sá í loftinu, at valkyrjur níu riðu, ok kenndu þeir Sigrúnu. Þá lægði storminn, ok kómu þeir heilir til lands. Granmarssynir sátu á bjargi nokkuru, er skipin sigldu at landi. Guðmundr hljóp á hest ok reið á njósn á bergit við höfnina. Þá hlóðu Völsungar seglum. Þá kvað Guðmundr:

Helgi sammelte da ein großes Schiffsheer und fuhr gen Frekastein. Aber auf dem Meere traf sie ein männerverderbliches Unwetter. Blitze fuhren über sie hin und Wetterstralen schlugen in die Schiffe. Da sahen sie in der Luft neun Walküren reiten und erkannten Sigrun. Alsbald legte sich der Sturm und glücklich kamen sie ans Land. Granmars Söhne saßen auf einem Berge, da die Schiffe zu Lande segelten. Gudmund sprang aufs Pferd und ritt auf Kundschaft von dem Berge nach dem Meere. Da zogen die Wölsungen die Segel nieder. Aber Gudmund sprach wie zuvor geschrieben ist im Helgiliede: Wie heißt der Herzog, der dem Heere gebeut, Dieß furchtbare Volk zu Land uns führt? Dieß sprach Gudmund, Granmars Sohn:

Helgi then assembled a great sea-host and went to Frekastein. On the sea he met a perilous storm; lightning flashed overhead and the bolts struck the ship. They saw in the air that nine Valkyries were riding, and recognized Sigrun among them. Then the storm abated, and they came safe and sound to land. Granmar's sons sat on a certain mountain as the ships sailed toward the land. Gothmund leaped on a horse and rode for news to a promontory near the harbor; the Volsungs were even then lowering their sails. Then Gothmund said, as is written before in the Helgi lay: This Gothmund the son of Granmar spoke:

19
"Hver er skjöldungr,
sá er skipum stýrir,
lætr gunnfana
gullinn fyr stafni?
Þykkja mér fríð
í fararbroddi;
verpr vígroða
um víkinga.

Wie heißt der Fürst, der die Flotte steuert,
Die goldne Kriegsfahne am Steven entfaltet?
Nicht deutet auf Frieden das Borderschiff.
Waffenröthe umstralt die Wikinge.

“What hero great is guiding the ships?
A golden flag on the stem he flies;
I find not peace in the van of your faring,
And round the fighters is battle-light red.”

Sinfjötli kvað:

Sinfiötli.

No translation is available in this language for this passage.

20
"Hér má Höðbroddr
Helga kenna
flótta trauðan
í flota miðjum,
hann hefir eðli
ættar þinnar
arf Fjörsunga,
und sik þrungit."

Hier mag Hödbroddr den Helgi schauen,
Den fluchtträgen Fürsten, in der Flotte Mitten.
Er hat das Besitztum deines Geschlechts,
Das Erbe der Fische, sich unterworfen.

“Here may Hothbrodd Helgi find,
The hater of flight, in the midst of the fleet;
The home of all thy race he has,
And over the realm of the fishes he rules.”

Guðmundr kvað:

Gudmund.

No translation is available in this language for this passage.

21
"Því fyrr skulu
at Frekasteini
sáttir saman
um sakar dæma;
mál er, Höðbroddr,
hefnd at vinna
ef vér lægra hlut
lengi bárum."

Drum fechten wir länger nicht bei Frekastein
Den Streit zu schlichten mit sanften Worten:
Zeit ists, Hödbroddr! Rache zu heischen,
Ob länger ein leides Looß uns fällt.

“First shall swords at Frekastein
Prove our worth in place of words;
Time is it, Hothbrodd, vengeance to have,
If in battle worsted once we were.”

Sinfjötli kvað:

Sinfiötli.

No translation is available in this language for this passage.

22
"Fyrr mundu, Guðmundr,
geitr of halda
ok bergskorar
brattar klífa,
hafa þér í hendi
heslikylfu,
þat er þér blíðara
en brimis dómar.

Eher magst du, Gudmund, Geißen hüten
Und durch Spalten schlüpfen auf schroffen Bergen,
Als Hirt die Hasel- gert in der Hand:
Schwertentscheidung geziemt dir schlecht.

“Better, Gothmund, to tend the goats,
And climb the rocks of the mountain cliffs;
A hazel switch to hold in thy hand
More seemly were than the hilt of a sword.”

Helgi kvað:

Helgi.

No translation is available in this language for this passage.

23
"Þér er, Sinfjötli,
sæmra miklu
gunni at heyja
ok glaða örnu
en ónýtum
orðum at bregða,
þótt hildingar
heiftir deili.

Es stünde beßer dir, Sinfiötli, an,
Kampf zu fechten und Aare zu freuen,
Als euch mit unnützen Worten zu eifern,
Hehlen auch Helden den Haß nicht gern.

“Better, Sinfjotli, thee 'twould beseem
Battles to give, and eagles to gladden,
Than vain and empty speech to utter,
Though warriors oft with words do strive.

24
Þykkja-t mér góðir
Granmars synir,
þó dugir siklingum
satt at mæla;
þeir merkt hafa
á Móinsheimum,
at hug hafa
hjörum at bregða;
eru hildingar
hölzti snjallir.

Auch Mich nicht gut dünken Granmars Söhne;
Doch ists Recken rühmlicher, reden sie Wahrheit.
Sie habens gezeigt bei Moinsheim,
Daß ihnen Muth nicht gebricht, die Schwerter zu brauchen:
Helden sind sie hurtig und schnell.

Good I find not the sons of Granmar,
But for heroes 'tis seemly the truth to speak;
At Moinsheimar proved the men
That hearts for the wielding of swords they had,
[And ever brave the warriors are.]”

Guðmundr reið heim með hersögu. Þá sömnuðu Granmarssynir her. Kómu þar margir konungar. Þar var Högni, faðir Sigrúnar, ok synir hans, Bragi ok Dagr. Þar var orrusta mikil, ok fellu allir Granmarssynir ok allir þeira höfðingjar nema Dagr Högnason fekk grið ok vann eiða Völsungum. Sigrún gekk í valinn ok hitti Höðbrodd at kominn dauða. Hon kvað:

Gudmund ritt heim, die Kriegsbotschaft zu bringen. Da sammelten Granmars Söhne ein Heer, zu dem viel Könige stießen, darunter Högni, Sigruns Vater, und seine Söhne Bragi und Dag. Da geschah eine große Schlacht und fielen alle Söhne Granmars und alle ihre Häuptlinge; nur Dag, Högnis Sohn, erhielt Frieden und leistete den Wölsungen Eide. Sigrun ging auf die Walstätte und fand Hödbroddr dem Tode nah. Sie sprach:

Sinfjotli, Sigmund's son, answered him, and that too is written. Gothmund rode home with his tidings of the host; then Granmar's sons summoned an army. Many kings came there; there were Hogni, Sigrun's father, and his sons Bragi and Dag. There was a great battle, and all Granmar's sons were slain and all their allies; only Dag, Hogni's son, was spared, and he swore loyalty to the Volsungs. Sigrun went among the dead and found Hothbrodd at the coming of death. She said:

25
"Mun-a þér, Sigrún
frá Sefafjöllum
Höðbroddr konungr,
hníga at armi;
liðin er ævi
- oft náir hrævi
gránstóð gríðar, -
Granmars sona."

Nicht wirst du Sigrun vom Sewafiöll,
König Hödbroddr, im Arme hegen.
Vorbei ist das Leben: das Beil naht,
Granmars Sohn, deinem grauen Haupt.

“Never shall Sigrun from Sevafjoll,
Hothbrodd king, be held in thine arms;
Granmar's sons full cold have grown,
And the giant-steeds gray on corpses gorge.”

Þá hitti hon Helga ok varð allfegin. Hann kvað:

Hierauf fand sie den Helgi und freute sich sehr. Helgi sprach:

Then she sought out Helgi, and was full of joy. He said:

26
"Er-at þér at öllu,
alvitr, gefit,
- þó kveð ek nökkvi
nornir valda -:
fellu í morgun
at Frekasteini
Bragi ok Högni,
varð ek bani þeira.

Nicht Alles, Gute, erging dir nach Wunsch;
Doch tragen die Nornen ein Theil der Schuld.
In der Frühe fielen bei Frekastein
Bragi und Högni: ich bin ihr Tödter!

“Maid, not fair is all thy fortune,
The Norns I blame that this should be;
This morn there fell at Frekastein
Bragi and Hogni beneath my hand.

27
En at Styrkleifum
Starkaðr konungr,
en at Hlébjörgum
Hrollaugs synir;
þann sá ek gylfa
grimmúðgastan,
er barðisk bolr,
var á brott höfuð.

Bei Styrkleif sank König Starkadr,
Und bei Hlebiörg Hrollaugs Söhne.
So grimmig gemuthen wie Gylfi sah ich nie:
Der Rumpf hieb noch um sich, da das Haupt gefallen war.

At Hlebjorg fell the sons of Hrollaug,
Starkath the king at Styrkleifar;
Fighters more noble saw I never,
The body fought when the head had fallen.

28
Liggja at jörðu
allra flestir
niðjar þínir,
at náum orðnir;
vannt-at-tu vígi,
var þér þat skapat,
at þú at rógi
ríkmenni vart."

Zur Erde sanken allermeist
Deine lieben Freunde in Leichen verkehrt.
Du gewannst nicht beim Siege: es war dein Schicksal,
Durch Blut zu erlangen den Liebeswunsch.

On the ground full low the slain are lying,
Most are there of the men of thy race;
Nought hast thou won, for thy fate it was
Brave men to bring to the battle-field.”

Þá grét Sigrún. Hann kvað:

Da weinte Sigrun; er aber sprach:

Then Sigrun wept. Helgi said:

29
"Huggastu, Sigrún!
Hildr hefr þú oss verið;
vinna-t skjöldungar sköpum."

Weine nicht, Sigrun, du warst uns Hilde,
Nicht besiegen Fürsten ihr Schicksal.

“Grieve not, Sigrun, the battle is gained,
The fighter can shun not his fate.”

Sigrún kvað: Helgi fekk Sigrúnar, ok áttu þau sonu. Var Helgi eigi gamall. Dagr Högnason blótaði Óðin til föðurhefnda. Óðinn léði Dag geirs síns. Dagr fann Helga, mág sinn, þar sem heitir at Fjöturlundi. Hann lagði í gögnum Helga með geirnum. Þar fell Helgi, en Dagr reið til Sefafjalla ok sagði Sigrúnu tíðindi.

Sie sprach: Helgi empfing Sigrun zur Ehe und zeugte Söhne mit ihr. Aber Helgi ward nicht alt. Dag, Högnis Sohn, opferte dem Odhin für Vaterrache. Da lieh Odhin ihm seinen Spieß. Dag fand den Helgi, seinen Schwager, bei Fiöturlundr (Feßelwald); er durchbohrte Helgi mit dem Spieße. Da fiel Helgi; aber Dag ritt gen Sewafiöll und brachte Sigrun die Zeitung:

Sigrun spake: Helgi took Sigrun to wife, and they had sons. Helgi did not reach old age. Dag, the son of Hogni, offered sacrifice to Othin to be avenged for his father's death; Othin gave Dag his spear. Dag found Helgi, his brother-in-law, at a place which is called Fjoturlund. He thrust the spear through Helgi's body. Then Helgi fell, and Dag rode to Sevafjoll and told Sigrun the tidings:

30
"Trauðr em ek, systir,
trega þér at segja,
því at ek hefi nauðigr
nifti grætta;
fell í morgun
und Fjöturlundi
buðlungr, sá er var
beztr í heimi
ok hildingum
á halsi stóð."

Betrübt bin ich, Schwester, dir Trauer zu künden,
Die ich wider Willen zum Weinen brachte.
In der Frühe fiel bei Fiöturlundr
Der Edlinge edelster unter der Sonne.
Viel Fürsten setzt’ er den Fuß auf den Hals.

“Sad am I, sister, sorrow to tell thee,
Woe to my kin unwilling I worked;
In the morn there fell at Fjoturlund
The noblest prince the world has known,
[And his heel he set on the heroes' necks.]”

Sigrún kvað

Sigrun.

No translation is available in this language for this passage.

31
"Þik skyli allir
eiðar bíta,
þeir er Helga
hafðir unna
at inu ljósa
Leiftrar vatni
ok at úrsvölum
Unnarsteini.

So sollen dich alle Eide scheiden,
Die du dem Helgi hast geschworen
Bei der Leiptr leuchtender Flut
Und der urkalten Waßerklippe.

“Now may every oath thee bite
That with Helgi sworn thou hast,
By the water bright of Leipt,
And the ice-cold stone of Uth.

32
Skríði-at þat skip,
er und þér skríði,
þótt óskabyrr
eftir leggisk;
renni-a sá marr,
er und þér renni,
þóttú fjándr þína
forðask eigir.

Das Schiff fahre nicht, das unter dir fährt,
Weht auch erwünschter Wind dahinter.
Das Ross renne nicht, das unter dir rennt,
Müstest du auch fliehen vor deinen Feinden.

The ship shall sail not in which thou sailest,
Though a favoring wind shall follow after;
The horse shall run not whereon thou ridest,
Though fain thou art thy foe to flee.

33
Bíti-a þér þat sverð,
er þú bregðir,
nema sjalfum þér
syngvi of höfði.
Þá væri þér hefnt
Helga dauða,
ef þú værir vargr
á viðum úti
auðs andvani
ok alls gamans,
hefðir eigi mat,
nema á hræjum spryngir."

Das Schwert schneide nicht, das du schwingst,
Es schwirre denn dir selber ums Haupt.
Rache hätt ich da für Helgis Tod,
Wenn du ein Wolf wärst im Walde draußen
Des Beistands bar und bar der Freunde,
Der Nahrung ledig, du sprängst denn um Leichen.

The sword shall bite not which thou bearest,
Till thy head itself it sings about.
Vengeance were mine for Helgi's murder,
Wert thou a wolf in the woods without,
Possessing nought and knowing no joy,
Having no food save corpses to feed on.”

Dagur kvað:

Dag.

No translation is available in this language for this passage.

34
"Ær ertu, systir,
ok örvita,
er þú bræðr þínum
biðr forskapa;
einn veldr Óðinn
öllu bölvi,
því at með sifjungum
sakrúnar bar.

Irr bist du, Schwester, und aberwitzig,
Daß du dem Bruder Verwünschung erbittest.
Odhin allein hat an dem Unheil Schuld,
Der zwischen Verwandte Zwistrunen warf.

“Mad art thou, sister, and wild of mind,
Such a curse on thy brother to cast;
Othin is ruler of every ill,
Who sunders kin with runes of spite.

35
Þér býðr bróðir
bauga rauða,
öll Vandilsvé
ok Vígdali;
hafðu halfan heim
harms at gjöldum,
brúðr baugvarið,
ok burir þínir."

Dir bietet rothe Ringe der Bruder,
Ganz Wandilswe und Wigdalir;
Habe dir halb das Reich dem Harm zur Buße,
Spangengeschmückte, den Söhnen und dir.

Thy brother rings so red will give thee,
All Vandilsve and Vigdalir;
Take half my land to pay the harm,
Ring-decked maid, and as meed for thy sons.”

Sigrún kvað:

Sigrun.

No translation is available in this language for this passage.

36
"Sitk-a ek svá sæl
at Sefafjöllum
ár né of nætr,
at ek una lífi,
nema at liði lofðungs
ljóma bregði,
renni und vísa
Vígblær þinig,
gullbitli vanr,
knega ek grami fagna.

Nicht sitz ich mehr selig zu Sewafiöll
Früh noch spät, daß mich freute zu leben,
Es brech ein Glanz denn aus dem Grabe des Fürsten,
Wigblär das Ross renne mit ihm daher,
Das goldgezäumte, den so gern ich umfinge.

“I shall sit not happy at Sevafjoll,
Early or late, my life to love,
If the light cannot show, in the leader's band,
Vigblær bearing him back to his home,
[The golden-bitted; I shall greet him never.]

37
Svá hafði Helgi
hrædda görva
fjándr sína alla
ok frændr þeira
sem fyr ulfi
óðar rynni
geitr af fjalli
geiskafullar.

So schuf Helgi Schrecken und Angst
All seinen Feinden und ihren Freunden,
Wie vor Wölfen wüthig rennen
Geiße am Berghang des Grauens voll.

Such the fear that Helgi's foes
Ever felt, and all their kin,
As makes the goats with terror mad
Run from the wolf among the rocks.

38
Svá bar Helgi
af hildingum
sem ítrskapaðr
askr af þyrni
eða sá dýrkalfr
döggu slunginn
er efri ferr
öllum dýrum
ok horn glóa
við himin sjalfan."

So hob sich Helgi über die Helden all
Wie die edle Esche über die Dornen
Oder wie thaubeträuft das Thierkalb springt:
Weit überholt es anderes Wild
Und gegen den Himmel glühn seine Hörner.

Helgi rose above heroes all
Like the lofty ash above lowly thorns,
Or the noble stag, with dew besprinkled,
Bearing his head above all beasts,
[And his horns gleam bright to heaven itself.]”

Haugr var gjörr eftir Helga. En er hann kom til Valhallar, þá bauð Óðinn honum öllu at ráða með sér. Helgi kvað:

Ein Hügel ward über Helgi gemacht; aber als er nach Walhall kam, bot Odhin ihm an, die Herschaft mit ihm zu theilen. Helgi sprach:

A hill was made in Helgi's memory. And when he came to Valhall, then Othin bade him rule over everything with himself. Helgi said:

39
"Þú skalt, Hundingr,
hverjum manni
fótlaug geta
ok funa kynda,
hunda binda,
hesta gæta,
gefa svínum soð,
áðr sofa gangir."

Nun must du, Hunding, den Männern all
Das Fußbad bereiten, das Feuer zünden;
Die Hunde binden, der Hengste warten
Und die Schweine füttern eh du schlafen gehst.

“Thou shalt, Hunding, of every hero
Wash the feet, and kindle the fire,
Tie up dogs, and tend the horses,
And feed the swine ere to sleep thou goest.”

Ambótt Sigrúnar gekk um aftan hjá haugi Helga ok sá, at Helgi reið til haugsins með marga menn. Ambótt kvað:

Sigruns Magd ging am Abend zum Hügel Helgis und sah, daß Helgi zum Hügel ritt mit großem Gefolge. Die Magd sprach:

One of Sigrun's maidens went one evening to Helgi's hill, and saw that Helgi rode to the hill with many men. The maiden said:

40
"Hvárt eru þat svik ein,
er ek sjá þykkjumk,
eða ragnarök,
- ríða menn dauðir,
er jóa yðra
oddum keyrið -
eða er hildingum
heimför gefin?"

Ists Sinnentrug, was ich zu schauen meine,
Ists der jüngste Tag? Todte reiten.
Die raschen Rosse reizt ihr mit Sporen:
Ist den Helden Heimfahrt gegönnt?

“Is this a dream that methinks I see,
Or the doom of the gods, that dead men ride,
And hither spurring urge your steeds,
Or is home-coming now to the heroes granted?”

Helgi kvað:

Helgi sprach:

No translation is available in this language for this passage.

41
"Er-a þat svik ein,
er þú sjá þykkisk,
né aldar rof,
þóttú oss lítir,
þótt vér jóa óra
oddum keyrim,
né er hildingum
heimför gefin."

Nicht Sinnentrug ists, was du zu schauen meinst,
Noch Weltverwüstung, obwohl du uns siehst
Die raschen Rosse mit Sporen reizen;
Sondern den Helden ist Heimfahrt gegönnt.

“No dream is this that thou thinkest to see,
Nor the end of the world, though us thou beholdest,
And hither spurring we urge our steeds,
Nor is home-coming now to the heroes granted.”

Heim gekk ambátt ok sagði Sigrúnu:

Da ging die Magd heim und sprach zu Sigrun:

The maiden went home and said to Sigrun:

42
"Út gakk þú, Sigrún
frá Sefafjöllum,
ef þik folks jaðar
finna lystir;
upp er haugr lokinn,
kominn er Helgi,
dolgspor dreyra,
döglingr bað þik,
at þú sárdropa
svefja skyldir."

Geh schnell, Sigrun von Sewafiöll,
Wenn dich den Volksfürsten zu finden lüstet.
Der Hügel ist offen, Helgi gekommen.
Die Kampfspuren bluten; der König bittet dich,
Du wollest die weinenden Wunden ihm stillen.

“Go forth, Sigrun, from Sevafjoll,
If fain the lord of the folk wouldst find;
[The hill is open, Helgi is come;]
The sword-tracks bleed; the monarch bade
That thou his wounds shouldst now make well.”

Sigrún gekk í hauginn til Helga ok kvað:

Sigrun ging in den Hügel zu Helgi und sprach:

Sigrun went in the hill to Helgi, and said:

43
"Nú em ek svá fegin
fundi okkrum
sem átfrekir
Óðins haukar,
er val vitu,
varmar bráðir,
eða dögglitir
dagsbrún sjá.

Nun bin ich so froh dich wieder zu finden,
Wie die aasgierigen Habichte Odhins,
Wenn sie Leichen wittern und warmes Blut,
Oder thautriefend den Tag schimmern sehn.

“Now am I glad of our meeting together,
As Othin's hawks, so eager for prey,
When slaughter and flesh all warm they scent,
Or dew-wet see the red of day.

44
Fyrr vil ek kyssa
konung ólifðan
en þú blóðugri
brynju kastir;
hár er þitt, Helgi,
hélu þrungit,
allr er vísi
valdögg sleginn,
hendr úrsvalar
Högna mági;
hvé skal ek þér, buðlungr,
þess bót of vinna?"

Nun will ich küssen den entseelten König
Eh du die blutige Brünne noch abwirfst.
Das Haar ist dir, Helgi, in Angstschweiß gehüllt,
Ganz mit Grabesthau übergoßen der König;
Die Hände sind urkalt dem Eidam Högnis:
Was bringt mir, Gebieter, die Buße dafür?

First will I kiss the lifeless king,
Ere off the bloody byrnie thou cast;
With frost thy hair is heavy, Helgi,
And damp thou art with the dew of death;
[Ice-cold hands has Hogni's kinsman,
What, prince, can I to bring thee ease?]”

Helgi kvað:

Helgi.

No translation is available in this language for this passage.

45
"Ein veldr þú, Sigrún
frá Sefafjöllum,
er Helgi er
harmdögg sleginn;
grætr þú, gullvarið,
grimmum tárum,
sólbjört, suðræn,
áðr þú sofa gangir;
hvert fellr blóðugt
á brjóst grami,
úrsvalt, innfjalgt,
ekka þrungit.

Du Sigrun bist Schuld von Sewafiöll,
Daß Helgi trieft von thauendem Harm.
Du vergießest, goldziere, grimme Zähren,
Sonnige, südliche eh du schlafen gehst.
Jede fiel blutig auf die Brust dem Helden,
Grub sich eiskalt in die angstbeklommene.

“Thou alone, Sigrun of Sevafjoll,
Art cause that Helgi with dew is heavy;
Gold-decked maid, thy tears are grievous,
[Sun-bright south-maid, ere thou sleepest;]
Each falls like blood on the hero's breast,
[Burned-out, cold, and crushed with care.]

46
Vel skulum drekka
dýrar veigar,
þótt misst hafim
munar ok landa;
skal engi maðr
angrljóð kveða,
þótt mér á brjósti
benjar líti;
nú eru brúðir
byrgðar í haugi,
lofða dísir,
hjá oss liðnum."

Wohl sollen wir trinken köstlichen Trank,
Verloren wir Lust und Lande gleich.
Stimme Niemand ein Sterbelied an,
Schaut er durchbohrt die Brust mir auch.
Nun sind Bräute verborgen im Hügel,
Königstochter, bei mir dem todten!

Well shall we drink a noble draught,
Though love and lands are lost to me;
No man a song of sorrow shall sing,
Though bleeding wounds are on my breast;
Now in the hill our brides we hold,
The heroes' loves, by their husbands dead.”

Sigrún bjó sæing í hauginum.

Sigrun bereitete ein Bett im Hügel und sprach:

Sigrun made ready a bed in the hill.

47
"Hér hefi ek þér, Helgi,
hvílu görva
angrlausa mjök,
Ylfinga niðr,
vil ek þér í faðmi,
fylkir, sofna
sem ek lofðungi
lifnum myndak."

Hier hab ich ein Bette dir, Helgi, bereitet,
Ein sorgenloses, Sohn der Ülfinge.
Ich will dir im Arme, Edling, schlafen,
Wie ich dem lebenden Könige lag.

“Here a bed I have made for thee, Helgi,
To rest thee from care, thou kin of the Ylfings;
I will make thee sink to sleep in my arms,
As once I lay with the living king.”

Helgi kvað:

Helgi.

No translation is available in this language for this passage.

48
"Nú kveð ek enskis
örvænt vera
síð né snimma
at Sefafjöllum,
er þú á armi
ólifðum sefr,
hvít, í haugi,
Högna dóttir,
ok ertu kvik,
in konungborna.

Nun darf uns nichts unmöglich dünken
Früh noch spät zu Sewafiöll,
Da du dem Entseelten im Arme schläfst
Im Hügel, holde Högnistochter,
Und bist lebendig, du Königsgeborne!

“Now do I say that in Sevafjoll
Aught may happen, early or late,
Since thou sleepest clasped in a corpse's arms,
So fair in the hill, the daughter of Hogni!
[Living thou comest, a daughter of kings.]

49
Mál er mér at ríða
roðnar brautir,
láta fölvan jó
flugstíg troða;
skal ek fyr vestan
vindhjalms brúar,
áðr Salgófnir
sigrþjóð veki."

Zeit ists, zu reiten geröthete Wege,
Den Flugsteg das fahle Ross zu führen.
Westlich muß ich stehn vor Windhelms Brücke
Eh Salgofnir krähend das Siegervolk weckt.

Now must I ride the reddened ways,
And my bay steed set to tread the sky;
Westward I go to wind-helm's bridges,
Ere Salgofnir wakes the warrior throng.”

Þeir Helgi riðu leið sína, en þær fóru heim til bæjar. Annan aftan lét Sigrún ambótt halda vörð á hauginum. En at dagsetri, er Sigrún kom til haugsins, hon kvað:

Helgi ritt seines Weges mit dem Geleit und die Frauen fuhren nach Hause. Den andern Abend ließ Sigrun die Magd Wache halten am Hügel. Aber bei Sonnenuntergang, als Sigrun zum Hügel kam, sprach sie:

Then Helgi and his followers rode on their way, and the women went home to the dwelling. Another evening Sigrun bade the maiden keep watch at the hill. And at sunset when Sigrun came to the hill she said:

50
"Kominn væri nú,
ef koma hygði,
Sigmundar burr
frá sölum Óðins;
kveð ek grams þinig
grænask vánir,
er á asklimum
ernir sitja
ok drífr drótt öll
draumþinga til."

Gekommen wäre nun, gedächte zu kommen
Sigmunds Sohn aus den Sälen Odins.
Die Hoffnung ist hin auf des Helden Rückkehr,
Da auf Eschenzweigen die Aare sitzen
Und alles Volk zur Traumstätte fährt.

“Now were he come, if come he might,
Sigmund's son, from Othin's seat;
Hope grows dim of the hero's return
When eagles sit on the ash-tree boughs,
And men are seeking the meeting of dreams.”

Ambótt kvað:

Die Magd.

No translation is available in this language for this passage.

51
"Verðu eigi svá ær,
at ein farir,
dís skjöldunga,
draughúsa til;
verða öflgari
allir á nóttum
dauðir dolgar, mær,
en um daga ljósa."

Sei nicht so frevel allein zu fahren,
Skiöldungentochter, zu der Todten Hütten.
Stärker werden stäts in den Nächten
Der Helden Gespenster als am hellen Tage.

“Mad thou wouldst seem alone to seek,
Daughter of heroes, the house of the dead;
For mightier now at night are all
The ghosts of the dead than when day is bright.”

Sigrún varð skammlíf af harmi ok trega. Þat var trúa í forneskju, at menn væri endrbornir, en þat er nú kölluð kerlingavilla. Helgi ok Sigrún, er kallat, at væri endrborin. Hét hann þá Helgi Haddingjaskati, en hon Kára Hálfdanardóttir, svá sem kveðit er í Káruljóðum, ok var hon valkyrja.

Sigrun lebte nicht lange mehr vor Harm und Leid. Es war Glauben im Altertum, daß Helden wiedergeboren würden; aber das heißt nun alter Weiber Wahn. Von Helgi und Sigrun wird gesagt, daß sie wiedergeboren wären: Er hieß da Helgi Haddingia-Held; aber Sie Kara, Halfdans Tochter, so wie gesungen ist in den Kara-Liedern; und war sie Walküre.

Sigrun was early dead of sorrow and grief. It was believed in olden times that people were born again, but that is now called old wives' folly. Of Helgi and Sigrun it is said that they were born again; he became Helgi Haddingjaskati, and she Kara the daughter of Halfdan, as is told in the Lay of Kara, and she was a Valkyrie.